पाताळगंगा नदीतील पाणीचोरीला कोणाचा वरदहस्त ? दोषींना पाठीशी घालणाऱ्यांचीही चौकशी करा !

रसायनी — प्रतिनिधी

राज्यात पाणीटंचाईचे संकट असताना पाताळगंगा नदीतून अनधिकृतरीत्या पाणी उपसा करून त्याची व्यावसायिक विक्री केली जात असल्याच्या तक्रारी समोर येत आहेत. या कथित पाणीचोरीची सखोल चौकशी करून पाणी उपसा करणाऱ्या टँकरचालकांसह संबंधित व्यक्ती व कंपन्यांवर कठोर कारवाई करावी. तसेच, या प्रकाराला कोणाचा वरदहस्त आहे आणि दोषींना कोण अभय देत आहे, याचाही शोध घ्यावा, अशी मागणी महाराष्ट्र राज्य पत्रकार संघाचे कोकण विभाग अध्यक्ष राकेश खराडे यांनी निवेदनाद्वारे केली आहे. यासंदर्भात त्यांनी राज्याच्या पाटबंधारे विभागासह जिल्हा पाटबंधारे विभाग, कर्जत पाटबंधारे विभाग आणि खालापूर तहसीलदार यांच्याकडे कारवाईची मागणी केली आहे.

रसायनी आणि पाताळगंगा औद्योगिक परिसरासाठी पाताळगंगा नदी हा महत्त्वाचा जलस्रोत आहे. या नदीच्या पाण्यावर परिसरातील नागरिक, शेतकरी आणि विविध घटक अवलंबून आहेत. मात्र, नदीतून पाणी उपसा करून टँकरद्वारे त्याची विक्री केली जात असल्याच्या तक्रारींमुळे जलसंपत्तीच्या वापराबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित होत आहेत.

राज्यात पाणीटंचाईचे संकट असताना उपलब्ध जलस्रोतांचा वापर नेमका कोणत्या नियमांनुसार केला जात आहे, पाणी उपसा करणाऱ्यांकडे आवश्यक परवानग्या आहेत का आणि नदीतून किती प्रमाणात पाणी उचलले जात आहे, याची तपासणी होणे गरजेचे आहे. नदीपात्रात तसेच नदीकिनारी पंप बसवून पाणी उपसा केला जात असल्याच्या तक्रारींचीही संबंधित विभागाने प्रत्यक्ष पाहणी करून खातरजमा करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

पाताळगंगा नदीतून अनधिकृत पाणी उपसा होत असल्याच्या तक्रारी केवळ कागदोपत्री न ठेवता प्रत्यक्ष कारवाईतून त्यांची सत्यता तपासली पाहिजे. पाणी उपसा करणारे टँकरचालक, संबंधित व्यक्ती आणि कंपन्यांच्या परवानग्यांची तपासणी करून नियमांचे उल्लंघन आढळल्यास कायद्यानुसार कठोर कारवाई करावी.

या कथित पाणीचोरीला नेमके कोणाचे पाठबळ आहे? अनधिकृत पाणी उपसा सुरू असल्यास संबंधित यंत्रणांनी आतापर्यंत काय कारवाई केली? या प्रकारांकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष केले जात आहे का? असे प्रश्न उपस्थित करत या संपूर्ण प्रकरणाची निष्पक्ष चौकशी करण्याची मागणी राकेश खराडे यांनी केली आहे.

पाणी उपसा करणाऱ्यांपुरतीच चौकशी मर्यादित न ठेवता, या प्रकाराला मदत करणारे किंवा जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करून संबंधितांना अभय देणारे कोणी आढळल्यास त्यांचीही जबाबदारी निश्चित करावी. मात्र, कोणावरही ठोस पुराव्याशिवाय आरोप न करता चौकशीतून वस्तुस्थिती समोर आणावी, अशी भूमिका या मागणीमागे आहे.

पाटबंधारे विभागाकडे सहा प्रमुख मागण्या

१. पाताळगंगा नदीपात्र व नदीकिनाऱ्याची तातडीने प्रत्यक्ष पाहणी करून अनधिकृत पाणी उपशाच्या तक्रारींची सखोल चौकशी करावी.

२. विनापरवाना पंप बसवून पाणी उपसा करणाऱ्या व्यक्ती व कंपन्यांच्या परवानग्या, उपशाचे प्रमाण आणि नियमांचे पालन तपासावे.

३. टँकरद्वारे पाण्याची व्यावसायिक विक्री करणाऱ्यांच्या पाणी उपशाची वैधता व आवश्यक शासकीय परवानग्यांची पडताळणी करावी.

४. या कथित पाणीचोरीला पाठबळ देणारे किंवा संबंधित प्रकारांकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करणारे कोणी असल्यास त्यांचीही चौकशी करून जबाबदारी निश्चित करावी.

५. अनधिकृत पाणी उपसा आढळल्यास संबंधित यंत्रणा बंद करण्यासाठी नियमानुसार कारवाई करावी. नदीच्या संरक्षणासाठी नियमित गस्त आणि प्रभावी नियंत्रण व्यवस्था राबवावी.

६. संपूर्ण प्रकरणाची चौकशी करून केलेल्या कार्यवाहीचा सविस्तर लेखी अहवाल निवेदनकर्त्यास द्यावा.

पाताळगंगा नदी ही सार्वजनिक महत्त्वाची जलसंपत्ती असून तिचे संरक्षण करणे ही संबंधित यंत्रणांची महत्त्वाची जबाबदारी आहे. पाण्याचा वापर कायदेशीर व नियमानुसार होणे, जलस्रोतांचे संवर्धन आणि स्थानिक नागरिकांच्या हिताचे रक्षण होणे आवश्यक आहे.

राज्यात पाणीटंचाईची परिस्थिती असताना नदीतील पाण्याचा अनधिकृत उपसा होत असल्याच्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष होता कामा नये. या प्रकरणात पारदर्शक चौकशी करून दोषींवर कारवाई करावी आणि पाणीचोरीला अभय देणारे कोणी असल्यास त्यांच्यावरही नियमानुसार कारवाई करावी, अशी मागणी महाराष्ट्र राज्य पत्रकार संघाचे कोकण विभाग अध्यक्ष राकेश खराडे यांनी केली आहे.

पाटबंधारे विभाग या निवेदनाची किती गांभीर्याने दखल घेतो आणि पाताळगंगा नदीतील कथित पाणीचोरी रोखण्यासाठी कोणती ठोस पावले उचलतो, याकडे रसायनी परिसरातील नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.